محمد رضا واليزاده معجزى
582
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
كه به وسيلهء آن در سراسر منطقه پهناور لرستان امنيت را برقرار و ماليات را وصول نمايد و به حكم اجبار مىبايستى كمك لازم را از اين اشخاص بگيرد . واقع امر اين بود كه هواخواهان سالار الدوله هم به اعمال و رفتار نظام السلطنه با شك و ترديد مىنگريستند ، زيرا آنها عليه پادشاه مملكت قيام كرده و به سوى پايتخت تاخت برده بودند و اگر قواى دولت آنها را در حدود نهاوند شكست نمىدادند ، به تهران مىرسيدند باتوجه به اينكه در تهران هم نيروى قابل ملاحظهاى متمركز نبود و اردوى لرستان هم نظم و ديسپلينى پيدا مىكرد ، بعيد نبود فاتح شوند و شاهزاده را به هدفش برسانند . چرا كه لرستانيان به اعتبار تربيت عشايرى مردمانى شجاع و سلحشور و غيرتمند بودند و شكست آنها صرفا ناشى از بىنظمى اردوى آنها بوده است . بنابراين مقدمات سركردگان مزبور در حقيقت مقصرين دولت و سزاوار تنبيه بودند و اگر دولت آنروز سروسامان درستى مىداشت ، آنها قابل تعقيب و مجازات بودند ولى نظام السلطنه و دولت با اينكه آنها را مقصر و گناهكار مىدانستند ، درصدد تنبيه و مجازاتشان نبودند . براى اين كه اين مقصرين يكى دو تا و ده تا ، صد تا نبودند ، بلكه نيمى از لرستان بود كه دنبال سالار الدوله راه افتاده بودند و اگر نظام السلطنه يا دولت دست به تركيب آنها مىزد ، مثل اين بود كه فاتحه حكومت خود را خوانده بود . اين سركردگان نه تنها مورد تعرض قرار نگرفتند ، بلكه نظام السلطنه ناگزير بود با آنان كار كند و به آنها شغل واگذارد و به وسيله آنها ماليات وصول نمايد . امير اشرف ماليات طرهان را اجاره مىكند و آقا ربيعا و معين السلطنه ضامن مىشوند در صفحات قبل نوشتيم كه غالبا حكام لرستان ماليات نقاط مختلفه لرستان را به سركردگان ايلات و طوايف اجاره مىدادند و آنها ده برابر ماليات ديوانى را از مؤديان گرفته ، مبلغ مورد تعهد را به صندوق حكومت پرداخت و مازاد را خود برمىداشتند . يكى از سركردگان لرستان كه ماليات منطقه او مبلغ متنابهى مىشد ، نظر على خان امير اشرف حاكم و رئيس منطقه وسيع طرهان بود . مشاراليه چون مرد نظربلندى بود غالبا مالياتى را كه به حيطه وصول درمىآورد به اين و آن مىبخشيد و نمىتوانست آن را در موقع معين به صندوق حكومت تحويل دهد [ لذا اغلب ] بين او و حكمران لرستان گلآلود مىشد . چون امير اشرف اينگونه سوابقى داشت و علاوهبراين دخترش همسر سالار الدوله سلف نظام السلطنه